Kalkulator CO2 w akwarium (KH i pH)

Kalkulator CO2 w akwarium – stężenie z KH i pH

Wzór i skąd się bierze

CO₂ [mg/l] = 3 × KH [dKH] × 10^(7 − pH)

Zależność wynika z układu węglanowego: dwutlenek węgla rozpuszczony w wodzie tworzy kwas węglowy, ten oddaje jon wodorowy i zamienia się w wodorowęglan. Im więcej CO₂, tym więcej jonów H⁺, czyli tym niższe pH. Znając twardość węglanową (czyli pulę wodorowęglanów) i pH, można policzyć CO₂ wstecz — bez żadnego testu na CO₂.

Skala jest logarytmiczna, co ma praktyczną konsekwencję: spadek pH o 1 oznacza dziesięciokrotnie więcej CO₂. Dlatego różnica między pH 6,8 a 6,6 to nie „trochę więcej", tylko skok z 15 do 24 mg/l.

Ile CO2 powinno być

CO₂ zabija ryby nie przez brak tlenu w wodzie, lecz przez blokadę wymiany gazowej: przy wysokim stężeniu CO₂ w wodzie ryba nie jest w stanie wydalić własnego dwutlenku węgla ze krwi. Dlatego objawem jest szybkie oddychanie i podpływanie do powierzchni, nawet gdy tlenu w wodzie jest dużo.

Kiedy ten wzór kłamie

To najważniejsza część tej strony. Wzór zakłada, że jedynym buforem w wodzie są węglany. W realnym akwarium bywa inaczej:

• Fosforany z nawozów (KH₂PO₄) i z uzdatniaczy buforują wodę niezależnie od węglanów;
• Kwasy humusowe z torfu, drewna i liści obniżają pH, nie dotykając KH;
• Uzdatniacze i preparaty „pH minus" działają na własnych buforach.

W każdym z tych przypadków pH jest niższe (albo KH pozornie wyższe), niż wynikałoby z samego CO₂ — a kalkulator zawyża wynik, czasem kilkukrotnie. Klasyczny objaw: kalkulator pokazuje 60 mg/l, a ryby zachowują się zupełnie normalnie. Nie znaczy to, że są wyjątkowo odporne — znaczy, że w wodzie jest coś jeszcze poza węglanami.

Rozwiązaniem jest drop checker z płynem wzorcowym 4 dKH. Ten mały szklany „grzybek" nie bada wody z Twojego akwarium, tylko wodę wzorcową o znanym KH, z którą wymienia się wyłącznie gazowym CO₂. Kolor zielony odpowiada wtedy około 30 mg/l CO₂ niezależnie od tego, co pływa w wodzie w zbiorniku. Wada: reaguje z opóźnieniem 1–2 godzin, więc pokazuje przeszłość, a nie teraźniejszość.

Jak dochodzić do docelowego CO2

Zwiększaj dawkę stopniowo — o jeden bąbelek na sekundę dziennie — i obserwuj ryby wieczorem, gdy stężenie CO₂ jest najwyższe. Gwałtowny skok jest groźniejszy niż samo wysokie stężenie, bo ryby nie mają czasu na adaptację.

Wyłączaj CO₂ na noc. Po zgaszeniu światła rośliny przestają prowadzić fotosyntezę i zamiast pobierać CO₂, same je produkują — stężenie rośnie, a tlen spada. Elektrozawór na timerze, wyłączający CO₂ godzinę przed zgaszeniem światła i włączający godzinę przed jego zapaleniem, załatwia sprawę.

Jeśli musisz szybko obniżyć CO₂, zwiększ ruch powierzchni wody — CO₂ ucieknie do atmosfery w kilkanaście minut. Ten sam mechanizm działa jednak stale, dlatego zbiornik z mocno falującą powierzchnią po prostu nie utrzyma wysokiego CO₂.

Potrzebujesz też dawek nawozów? Zobacz kalkulator nawozów do akwarium — pamiętaj tylko, że dozowane fosforany zaburzają dokładnie ten wzór, który liczy tę stronę.