Kalkulator stopnia pokrewieństwa
Wybierz z listy, kim jest dla Ciebie druga osoba (np. kuzyn, teściowa, bratowa), albo zbuduj relację krok po kroku (rodzic → brat/siostra → dziecko). Kalkulator pokaże linię i stopień pokrewieństwa lub powinowactwa oraz cztery skutki prawne z podstawą prawną.
Kategoria ustawowa: rodzeństwo rodziców. Podatek płaci się od nadwyżki ponad 27 090 zł otrzymanej od tej samej osoby w ciągu 5 lat.
Podstawa prawna: art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn
Zstępni dziadków (wujostwo, kuzynostwo) wchodzą w miejsce dziadka, który nie dożył otwarcia spadku — ale dopiero, gdy brak bliższych spadkobierców ustawowych.
Podstawa prawna: KC art. 934 par. 2
Zakaz obejmuje tylko linię prostą i rodzeństwo. Krewni III stopnia linii bocznej (np. wujostwo i dalsi) mogą zawrzeć małżeństwo.
Podstawa prawna: KRO art. 14 par. 1 (a contrario)
Osobą najbliższą jest małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo, powinowaci w tej samej linii lub stopniu oraz osoby we wspólnym pożyciu. Ta relacja (np. wujostwo, kuzynostwo) nie mieści się w tym katalogu.
Podstawa prawna: KPK art. 182, KK art. 115 par. 11, KPC art. 261
Policz podatek od konkretnej kwoty w kalkulatorze podatku od darowizny, a udział przy pominięciu w testamencie w kalkulatorze zachowku.
Przysposobienie (adopcja) wywołuje takie skutki jak pokrewieństwo (KC art. 936). Powinowactwo trwa mimo ustania małżeństwa (KRO art. 61-8). Konkubinat nie tworzy pokrewieństwa ani powinowactwa. Półrodzeństwo ma ten sam stopień co rodzeństwo. Kalkulator ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
Kalkulator stopnia pokrewieństwa – linia, stopień i skutki prawne relacji rodzinnej
Jak obliczyć stopień pokrewieństwa?
Polskie prawo liczy stopień pokrewieństwa liczbą urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (tzw. komputacja rzymska, art. 61-7 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W linii prostej liczysz po prostu pokolenia: rodzic to I stopień, dziadek – II, pradziadek – III. W linii bocznej liczysz urodzenia „przez wspólnego przodka": do brata idziesz przez rodzica (dwa urodzenia – II stopień), do wujka przez dziadka (trzy urodzenia – III stopień), do kuzyna przez dziadka i wujka (cztery urodzenia – IV stopień).
| Relacja | Linia | Stopień |
|---|---|---|
| rodzic, dziecko | prosta | I |
| dziadek, wnuk | prosta | II |
| brat, siostra | boczna | II |
| wujek, ciocia, siostrzeniec, bratanek | boczna | III |
| kuzyn, kuzynka | boczna | IV |
Pokrewieństwo, powinowactwo i małżeństwo to trzy różne więzi
Powinowactwo łączy Cię z krewnymi Twojego małżonka: teściowa, szwagier, pasierb. Jego linię i stopień liczy się dokładnie tak, jak pokrewieństwo małżonka (art. 61-8 KRO) – teściowa to I stopień linii prostej, szwagier II stopień linii bocznej. Co ważne, powinowactwo nie ustaje po rozwodzie ani po śmierci małżonka. Sam małżonek nie jest ani krewnym, ani powinowatym – to odrębna więź. A konkubinat nie tworzy żadnej więzi prawnorodzinnej (choć osoba we wspólnym pożyciu może odmówić zeznań jako „osoba najbliższa").
Po co znać stopień pokrewieństwa?
- Podatek od spadków i darowizn – grupa podatkowa zależy wprost od relacji rodzinnej. Najbliższa rodzina (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha) korzysta z pełnego zwolnienia po zgłoszeniu SD-Z2 (tzw. grupa 0). Ciotka i siostrzeniec to II grupa, kuzyn – już III, z kwotą wolną zaledwie 5 733 zł.
- Dziedziczenie ustawowe – Kodeks cywilny wyznacza kolejność: dzieci i małżonek, potem rodzice, rodzeństwo i jego zstępni, dziadkowie i ich zstępni, wreszcie pasierbowie. Pradziadkowie i powinowaci (poza pasierbem) nie dziedziczą z ustawy w ogóle.
- Małżeństwo – nie mogą go zawrzeć krewni w linii prostej i rodzeństwo; powinowatym w linii prostej może zezwolić sąd. Kuzyni mogą się pobrać bez zgody.
- Odmowa zeznań – osoba najbliższa (małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo, powinowaci w tej samej linii lub stopniu) może odmówić zeznań w postępowaniu karnym i cywilnym. Wujek ani kuzyn nie są osobą najbliższą.
Adopcja i półrodzeństwo
Przysposobienie (adopcja pełna) wywołuje skutki takie jak pokrewieństwo – przysposobiony dziedziczy jak dziecko biologiczne (art. 936 KC). Półrodzeństwo (wspólny tylko jeden rodzic) ma ten sam II stopień linii bocznej co rodzeństwo rodzone; przy dziedziczeniu ustawowym rodzeństwo przyrodnie jest traktowane tak samo.
Jeśli ten kalkulator był przydatny, sprawdź również: Alimenty, Księga wieczysta, Ekwiwalent za urlop i więcej kalkulatorów.
Kalkulator zawiera walidację danych wejściowych i działa lokalnie w przeglądarce. Dzięki temu możesz szybko porównać różne scenariusze bez przesyłania danych na serwer.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jak liczy się stopień pokrewieństwa?
Według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (tzw. komputacja rzymska, KRO art. 61-7). Rodzic to I stopień, dziadek II stopień linii prostej. W linii bocznej liczy się urodzenia przez wspólnego przodka: brat to II stopień (dwa urodzenia od rodzica), wujek III, kuzyn IV.
Czym różni się pokrewieństwo od powinowactwa?
Pokrewieństwo to więź krwi. Powinowactwo łączy małżonka z krewnymi drugiego małżonka (teściowa, szwagier, pasierb) — jego linię i stopień liczy się tak, jak pokrewieństwo małżonka (KRO art. 61-8). Powinowactwo trwa mimo ustania małżeństwa. Sam małżonek nie jest ani krewnym, ani powinowatym.
Czy kuzyni mogą wziąć ślub?
Tak. Zakaz małżeństwa (KRO art. 14) obejmuje tylko krewnych w linii prostej, rodzeństwo oraz powinowatych w linii prostej (tym ostatnim sąd może zezwolić). Kuzyni to IV stopień linii bocznej — mogą zawrzeć małżeństwo bez żadnej zgody.
Do której grupy podatkowej należy bratowa albo szwagier?
Do II grupy podatkowej — ustawa wymienia „małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków”. Kwota wolna w II grupie to 27 090 zł od jednej osoby w ciągu 5 lat. Dla porównania: rodzeństwo jest w I grupie i korzysta z pełnego zwolnienia (tzw. grupa 0) po zgłoszeniu SD-Z2.
Źródła i podstawa prawna
Wyliczenia opieramy na oficjalnych źródłach. Sprawdź szczegóły u instytucji, które je publikują:
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (art. 61-7, 61-8, 14)ISAP — Sejm RP
- Kodeks cywilny (art. 931-935 — dziedziczenie ustawowe)ISAP — Sejm RP
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn (art. 4a, art. 14)ISAP — Sejm RP
- Podatek od spadków i darowizn — stawki i limityMinisterstwo Finansów
Kalkulator ma charakter orientacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani medycznej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się z właściwym urzędem, doradcą lub lekarzem.