Rezystory – kody kolorów i jak odczytać wartość rezystancji?
Czym jest rezystor?
Rezystor to podstawowy element elektroniczny, którego zadaniem jest ograniczanie przepływu prądu w obwodzie. Rezystancję mierzymy w omach (Ω). Symbolicznie oznaczany jest zygzakowatą linią lub prostokątem na schematach.
Kody kolorów rezystorów
Wartość rezystora odczytuje się z kolorowych pasków namalowanych na jego obudowie. Najczęściej spotykane są rezystory 4-pasmowe i 5-pasmowe.
Tabela kodów kolorów
| Kolor | Cyfra | Mnożnik | Tolerancja |
|---|---|---|---|
| Czarny | 0 | ×1 | — |
| Brązowy | 1 | ×10 | ±1% |
| Czerwony | 2 | ×100 | ±2% |
| Pomarańczowy | 3 | ×1 000 | — |
| Żółty | 4 | ×10 000 | — |
| Zielony | 5 | ×100 000 | ±0,5% |
| Niebieski | 6 | ×1 000 000 | ±0,25% |
| Fioletowy | 7 | ×10 000 000 | ±0,1% |
| Szary | 8 | — | ±0,05% |
| Biały | 9 | — | — |
| Złoty | — | ×0,1 | ±5% |
| Srebrny | — | ×0,01 | ±10% |
Oblicz wartość rezystora automatycznie w kalkulatorze rezystorów.
Jak odczytać rezystor 4-pasmowy?
| Pasek | Znaczenie |
|---|---|
| 1. | Pierwsza cyfra |
| 2. | Druga cyfra |
| 3. | Mnożnik |
| 4. | Tolerancja |
Przykład
Paski: brązowy – czarny – czerwony – złoty
- Brązowy = 1
- Czarny = 0
- Czerwony = ×100
- Złoty = ±5%
$$Rezystancja = 10 \times 100 = 1\ 000\ Ω = 1\ kΩ\ (±5%)$$
Jak odczytać rezystor 5-pasmowy?
| Pasek | Znaczenie |
|---|---|
| 1. | Pierwsza cyfra |
| 2. | Druga cyfra |
| 3. | Trzecia cyfra |
| 4. | Mnożnik |
| 5. | Tolerancja |
Przykład
Paski: brązowy – czarny – czarny – brązowy – brązowy
$$Rezystancja = 100 \times 10 = 1\ 000\ Ω = 1\ kΩ\ (±1%)$$
Jednostki rezystancji
| Jednostka | Symbol | Wartość |
|---|---|---|
| Om | Ω | 1 Ω |
| Kiloom | kΩ | 1 000 Ω |
| Megaom | MΩ | 1 000 000 Ω |
Prawo Ohma
Rezystancja wiąże napięcie i prąd:
$$U = I \times R$$
Gdzie:
- $U$ — napięcie (V)
- $I$ — natężenie prądu (A)
- $R$ — rezystancja (Ω)
Moc na rezystorze
$$P = I^2 \times R = \frac{U^2}{R}$$
Dobierz rezystor o odpowiedniej mocy — typowe wartości to 0,125 W, 0,25 W, 0,5 W, 1 W i 2 W.
Łączenie rezystorów
Szeregowe
$$R_{total} = R_1 + R_2 + ... + R_n$$
Równoległe
$$\frac{1}{R_{total}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ... + \frac{1}{R_n}$$
Dla dwóch rezystorów:
$$R_{total} = \frac{R_1 \times R_2}{R_1 + R_2}$$
Podsumowanie
Odczytywanie kodów kolorów rezystorów to podstawowa umiejętność w elektronice. Zapamiętaj kolejność: cyfra–cyfra–mnożnik–tolerancja (4-pasmowe) lub cyfra–cyfra–cyfra–mnożnik–tolerancja (5-pasmowe). Użyj kalkulatora rezystorów na Kalkula.pl, aby szybko sprawdzić wartość.