Odsetki ustawowe 2026 – aktualne stawki, rodzaje i jak je obliczyć
Czym są odsetki ustawowe?
Odsetki ustawowe to odsetki naliczane na podstawie przepisów prawa, gdy strony umowy nie ustaliły ich wysokości lub gdy dłużnik spóźnia się z zapłatą. Reguluje je Kodeks cywilny (art. 359 i 481) oraz ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Rodzaje odsetek ustawowych
W polskim prawie wyróżniamy trzy rodzaje odsetek ustawowych:
1. Odsetki ustawowe kapitałowe
Stosowane, gdy strony nie określiły oprocentowania w umowie (np. pożyczka bez ustalonego oprocentowania).
Wzór: stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu procentowego
2. Odsetki ustawowe za opóźnienie
Naliczane, gdy dłużnik nie płaci w terminie (np. nieopłacona faktura, zaległy czynsz).
Wzór: stopa referencyjna NBP + 5,5 punktu procentowego
3. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych
Stosowane między przedsiębiorcami (B2B) na mocy ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom.
Wzór: stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych
Aktualne stawki odsetek ustawowych w 2026 roku
Stawki zależą od stopy referencyjnej NBP, która jest publikowana po każdym posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej.
| Rodzaj odsetek | Stawka roczna | Podstawa |
|---|---|---|
| Odsetki kapitałowe | stopa ref. + 3,5 pp | art. 359 § 2 KC |
| Odsetki za opóźnienie | stopa ref. + 5,5 pp | art. 481 § 2 KC |
| Odsetki w transakcjach handlowych | stopa ref. + 10 pp | art. 7 ust. 1 ustawy |
| Odsetki maksymalne (limit) | 2 × odsetki ustawowe | art. 359 § 2¹ KC |
Aktualne stopy procentowe NBP znajdziesz na stronie Narodowego Banku Polskiego. Każda zmiana stóp automatycznie wpływa na wysokość odsetek ustawowych.
Oblicz odsetki dla swojej sprawy w kalkulatorze odsetek ustawowych.
Jak obliczyć odsetki ustawowe?
Wzór
$$Odsetki = \frac{kwota \times stawka \times liczba\ dni}{365}$$
Przykład: faktura 10 000 zł nieopłacona przez 60 dni
Przy stopie referencyjnej 5,75%:
- Stawka odsetek za opóźnienie: 5,75% + 5,5% = 11,25%
- Odsetki: (10 000 × 11,25% × 60) / 365 = 184,93 zł
Nie chcesz liczyć ręcznie? Użyj naszego kalkulatora odsetek ustawowych.
Kiedy naliczać odsetki?
Osoby fizyczne (C2C)
- Od dnia następnego po terminie płatności – jeśli termin był określony w umowie
- Od dnia wezwania do zapłaty – jeśli termin nie był ustalony (art. 455 KC)
Przedsiębiorcy (B2B)
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom określa sztywne terminy zapłaty:
- Między równorzędnymi przedsiębiorcami: maksymalnie 60 dni od doręczenia faktury
- Duży przedsiębiorca → MŚP: maksymalnie 60 dni (bezwzględny limit)
- Podmioty publiczne: 30 dni
Po tych terminach odsetki naliczają się automatycznie, nawet bez wezwania.
Odsetki maksymalne – limit
Prawo chroni dłużników przed lichwą. Odsetki nie mogą przekroczyć:
- Odsetki maksymalne kapitałowe = 2 × odsetki ustawowe kapitałowe
- Odsetki maksymalne za opóźnienie = 2 × odsetki ustawowe za opóźnienie
Informacje o aktualnych limitach publikuje Ministerstwo Sprawiedliwości oraz obwieszczenia w Monitorze Polskim.
Odsetki a podatek
Otrzymane odsetki stanowią przychód podlegający opodatkowaniu:
- Osoby fizyczne – odsetki od pożyczek i zaległości to przychód z kapitałów pieniężnych (19% podatku – tzw. podatek Belki) lub przychód z innych źródeł
- Przedsiębiorcy – odsetki od faktur to przychód z działalności gospodarczej
Szczegółowe zasady określa ustawa o PIT i ustawa o CIT.
Rekompensata 40/70/100 EUR
Oprócz odsetek, wierzycielowi w transakcjach handlowych przysługuje zryczałtowana rekompensata za koszty odzyskiwania należności:
| Kwota długu | Rekompensata |
|---|---|
| do 5 000 zł | 40 EUR |
| 5 000 – 50 000 zł | 70 EUR |
| powyżej 50 000 zł | 100 EUR |
Rekompensata przysługuje automatycznie, bez wezwania (art. 10 ustawy).
Przydatne źródła
- Kodeks cywilny – odsetki – art. 359 i 481 (Sejm RP / ISAP)
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom – transakcje handlowe B2B
- NBP – stopy procentowe – podstawa do obliczania odsetek
- UOKiK – zatory płatnicze – kontrole i sprawozdania dużych firm
- Monitor Polski – obwieszczenia o wysokości odsetek ustawowych
Podsumowanie
Odsetki ustawowe to narzędzie ochrony wierzyciela przed opóźnieniami w płatnościach. Ich wysokość zmienia się wraz ze stopami procentowymi NBP. Oblicz odsetki dla swojej sprawy szybko i dokładnie w kalkulatorze odsetek ustawowych.